Stereo Và Car Stereo

[CarAudio.Vn]

Em lập thớt này mong đóng góp chút ít thông tin với những bác chưa có điều kiện thời gian để tìm hiểu về âm thanh stereo và âm thanh stereo trên xe nói riêng
Mọi ý kiến phản hồi, bổ xung của tất cả các bác sẽ giúp em có thêm được những điều chưa biết hoặc chưa hiểu hết trong lĩnh vực này.
Thank you and regards!

1. Mono và Phantom Centrer
Mono
Nếu chỉ có duy nhất một kênh âm thanh, đó là âm thanh mono. Nếu có âm thanh giống nhau ở cả hai kênh, âm thanh đó vẫn là mono. Và cho dù có nhiều hơn nữa, ở 4 kênh, 10 kênh … nhưng âm thanh ở các kênh là giống hệt nhau, thì tai ta nghe được vẫn chỉ là âm thanh mono

Phantom Center
Bạn đặt một cái ghế, rồi kê hai cái loa hai bên, sao cho các loa và chiếc ghế tạo thành một tam giác đều, có các góc là 60­­­­­ độ
Bạn ngồi vào ghế và dùng một âm thanh mono ABC để phát ở kênh trái (loa trái), tai của bạn sẽ nghe âm thanh đó ở bên trái. Khi bạn phát âm thanh ACB ở kênh phải (loa phải) bạn sẽ nghe âm thanh đó ở bên phải
Điều khác biệt sẽ sảy ra khi bạn phát âm thanh ABC ở cả hai kênh (cả loa trái và loa phải) với mức âm lượng ở mỗi kênh là bằng nhau: Bạn sẽ nghe âm thanh ABC được phát ra ở ngay chính giữa khoảng cách của hai loa, như là có một cái loa đặt ở vị trí này! Đây chính là Phantom Center (Center ảo)

Âm thanh ABC bạn nghe được ở chính giữa hai loa vẫn là âm thanh mono. Tuy nhiên, chúng ta có được một khái niệm quan trọng: Chúng ta có thể định vị được âm thanh trong khoảng cách giữa hai loa, bằng cách sử dụng hai tín hiệu vào giống nhau ở cả hai kênh

Nếu chúng ta chỉ có thể định vị được âm thanh được phát ra ở những nơi có đặt loa, như thế, âm thanh stereo chỉ có thể tồn tại ở hai vị trí đặt loa. Nhưng vì có center ảo mà chúng ta có thể cảm nhận được Vocal ở chính giữa, ban nhạc ở hai bên, vân vân… Chúng ta sẽ nói đến nhiều hơn ở phần “Stereo”
Một điểm quan trọng là: Phantom Center chỉ là một sự đánh lừa! Hãy thử nghiêng đầu qua trái, qua phải? Hình ảnh chính giữa của Phantom Center cũng sẽ dịch chuyển theo về phía mà bạn nghiêng tới. Tương như vậy tự, Phantom Center cũng sẽ thay đổi khi bạn dịch chuyển lại gần hay ra xa hai loa. Như vậy, vị trí người ngồi ban đầu là vị trí tốt nhất để âm thanh stereo thể hiện, và được gọi là Sweet Spot - Điểm ngọt
Và như vậy: Phantom Center chỉ là một sự đánh lừa (nhưng rất tốt), nên nó vẫn có sự khác biệt so với việc chúng ta có và nghe được âm thanh từ một cái loa (thứ 3) được đặt ngay chính giữa hai loa kia!

2. Stereo
Khác với âm thanh mono, âm thanh stereo là âm thanh được phát ra ở hai kênh (hay nhiều hơn) mà ở đó, âm thanh ở mỗi kênh có chứa sự khác biệt.
Quay trở lại với Phantom Center, cũng với âm thanh mono với ba phần tử A,B và C như trên, làm thế nào để với hai loa chúng ta có thể nghe thấy phần tử âm “A” nằm ở loa trái, phần tử âm “C” nằm ở loa phải và phần tử âm “B” nằm ở giữa hai loa?
Rất đơn giản, để có đượcâm thanh “B” nằm giữa hai loa, ta cho phát “B” ở cả hai kênh (loa trái, loa phải) với mức âm lượng ở mỗi kênh bằng nhau.
Để có được âm thanh “A” ở loa trái, ta chỉ cho “A” ở kênh bên trái
Để có được âm thanh “C” ở loa phải, ta chỉ cho “C” ở kênh bên phải.
Như vậy, với nguồn âm hai kênh, kênh trái là các phần tử “AB”, kênh phải là “BC” chúng ta có thể định vị được âm thanh khác nhau ở các vị trí trái, phải và chính giữa. (“B” sẽ thể hiện rõ nét nhất khi chúng ta ngồi vào điểm ngọt).

Nhưng, khi nghe nhạc, chúng ta không chỉ cảm nhận (định vị) được âm thanh stereo ở mỗi trái, phải và ở giữa khoảng cách của hai loa; mà hầu hết những bản nhạc (cũng chỉ với hai loa trái, phải) có thể mang lại cho chúng ta những cảm nhận rất rõ nét về các vị trí của ban nhạc trên sàn. Đó cũng là nhờ Phantom Center, nhưng (khác cách test đơn giản như trên) âm thanh stereo được thể rõ ràng và giống với vị trí thực hơn nhờ vào kỹ thuật, công nghệ…

3. Car Stereo
Cũng như ở phần trên, mục tiêu của em trong bài này đối với “Stereo” chủ yếu thiên về sự hình thành, còn các vấn đề xa hơn em xin được … miễn chấp điếu!
Nếu như thiết bị, lắp đặt - sử lý âm, cân chỉnh … trên xe sẽ cho ra chất lượng âm thanh tốt hay xấu, thì, với “Stereo” trên xe, trở ngại đầu tiên (theo em cũng là trở ngại lớn nhất) lại chính là “điểm ngọt”!
Với vị trí ghế ngồi của hầu hết các xe, để có được khoảng cách cân bằng giữa các loa đối với người ngồi là điều cực khó, và gần như chúng ta không đạt được! (Tuy nhiên, chúng ta không nên thất vọng ngay vì: Ngay cả khi nghe nhạc ở nhà, bạn bố trí các loa, sử lý phòng cực kỳ bài bản và công phu, nhưng chưa chắc lúc nào bạn cũng được ngồi vào đỉnh của cái “tam giác vàng” để hưởng thụ giá trị cao nhất của stereo!) Và hơn nữa, chúng ta vẫn còn có những giải pháp khác để có thể hưởng thụ được giá trị này ở trên xe, bằng cách kết hợp những thứ gọi là “tốt nhất có thể”
- Chọn vị trí tương đối nhất để lắp các loa
Là vị trí có thể cho khoảng cách cân bằng hai bên trái, phải tương đối nhất đối với các ghế. Ở vị trí thông thường, chúng ta hay lắp loa trên các cửa xe. Nếu bạn ngồi trên ghế lái và đo khoảng cách từ tai bạn tới hai bên cửa bạn sẽ thấy sự chênh lệch này rất nhiều. Nếu bạn chọn vị trí để lắp các loa ở gần chỗ để chân của các ghế tài, phụ (còn gọi là Kick-panel), sự chênh lệch sẽ được thu hẹp rất đáng kể!
- Di dời Sweet Spot.
Trời không chịu đất thì…
Ở phần “Phantom Center” chúng ta đã biết qua về khả năng có thể định vị được âm thanh mono ở các điểm trong khoảng cách giữa hai loa. Trong đó, có hai “chiêu” chúng ta có thể vận dụng rất tốt cho âm thanh trên xe, nhằm chuyển điểm ngọt tới vị trí ghế ngồi:
- Time delay: Làm trễ âm thanh ở bên gần hơn (so với người nghe) sao cho âm thanh ở các loa (trái, phải) đến được tai người nghe cùng một lúc.
- Điều chỉnh âm lượng của các loa gần hơn vị trí người ngồi nhỏ hơn một chút so với bên kia
Chúng ta có thể vận dụng linh hoạt hai điểm này để có thể mang lại kết quả cuối cùng tốt nhất cho vị trí ngồi nghe trên xe.

Post bài này lên đây, ngoài việc chia sẻ với các bác, em còn mong nhận được càng nhiều càng tốt những ý kiến của các bác về vấn đề xoay quanh chủ đề này, để bổ xung thêm phần kiến thức, và cũng để đạt được mong muốn Car Audio ngày càng được hay hơn, hoàn thiện hơn!
Thank you very much!

Xem thêm các bài cùng mục này:

• Sự cần thiết lắp đặt cửa sổ trời sunroofs cho xe...
• Camera hành trình
• Chơi 'độ' đầu HD trên xe hơi
• Nâng cấp màn hình cho “Xế”
• Cần mua âmly Focal 4.75 và 2.150 hoặc Alpine...
• e muốn làm cái trần da cần tư vấn
• Có nên bọc da, dán kính tại nơi mua xe?
• Tìm mua đèn xe Acorrd
• HELP ............Chỉ em cách lắp raizin volt...
• Camry 72L-3838: Lại độ nữa !!!

[songtra]

Vậy là đỉnh để các bác hướng đến là Phantom Center=> phải chơi active, không đơn giản tí nào vì chỉnh time delay và âm lượng chưa đủ, còn cắt tần số các loa và.... Em thấy kiến thức về active có bác Phú HP biết rất nhiều, nhưng bác ấy lại lười quá không phổ biến cho anh em chơi

[CarAudio.Vn]

Vậy là đỉnh (của Stereo trên xe) để các bác hướng đến là Phantom Center=> phải chơi active, không đơn giản tí nào vì chỉnh time delay và âm lượng chưa đủ, còn cắt tần số các loa và.... Em thấy kiến thức về active có bác Phú HP biết rất nhiều, nhưng bác ấy lại lười quá không phổ biến cho anh em chơi

Xin phép bác cho em thêm vào phần mở ngoặc trong comment của bác!

Em nghĩ dùng các cắt tần, EQ, pasive hay active ... như bác vừa nói để di chuyển Phantom Center là không thể hiệu quả bằng kết hợp time delay và âm lượng.
Bác có thể phân tích hoặc chỉ giáo thêm cho em được không?

[songtra]

Em nghĩ Bác bắt đầu từ time delay và âm lượng cũng được, khi nào "lên tai" thì tiếp tục đến những thứ khác, vì để đạt được Phantom Center, hay nói cách khác là ngồi tại "điểm ngọt" sẽ cảm nhận được rất rõ ràng có một sân khấu trước mặt, vị trí từng người chơi nhạc cụ, ca sĩ. Ví dụ bác muốn nghe được tiếng sub.w ở ngay vị trí trước mặt không lẽ phải lắp loa sub trên taplo à, vì vậy mới có chuyện bác Phú HP "nổ" là cắt tần loa cửa xuống còn 40Hz để tiếng sub.w từ sau cốp xe chạy lên trước mặt, đấm vào tai. Em nổ vậy thôi không biết đúng không vì Bác có chuyên gia nước ngoài qua hướng dẫn rồi mà

[khanhfat]

cắt sub xuống 40hz nghe hơi cụt tiếng .. trừ khi mid bass thật tốt mới nghe 40hz trở lên hay.

Delay = time alignment trong HU. Time alignment của bên driver seat thì phải delay chút xíu để khi nghe với loa bên passenger thì tiếng cân bằng đống loạt hơn ko bị vang echo trước sau :D.

Em chỉ chơi analog và passive nên ba cái vụ alignment ít để ý tới . Trường hợp xe to như SUV thì difference của time alignment sẽ thấy khác biệt hơn là xe nhỏ như civic.

[songtra]

cắt sub xuống 40hz nghe hơi cụt tiếng .. trừ khi mid bass thật tốt mới nghe 40hz trở lên hay.

Delay = time alignment trong HU. Time alignment của bên driver seat thì phải delay chút xíu để khi nghe với loa bên passenger thì tiếng cân bằng đống loạt hơn ko bị vang echo trước sau :D.

Em chỉ chơi analog và passive nên ba cái vụ alignment ít để ý tới . Trường hợp xe to như SUV thì difference của time alignment sẽ thấy khác biệt hơn là xe nhỏ như civic.

Cắt tần của midbass Bác à! Vậy em mới bái phục bác Phú có trình độ lắp đặt quá tốt, vượt giới hạn của nhà sản xuất, thông thường là 80Hz.

[CarAudio.Vn]

Cắt tần của midbass Bác à! Vậy em mới bái phục bác Phú có trình độ lắp đặt quá tốt, vượt giới hạn của nhà sản xuất, thông thường là 80Hz.

Em nghĩ bác songtra hiểu sai ý bác khanhphat rùi!
Ý bác khanhphat nói "loa midbass phải thật tốt mới nghe 40Hz trở lên hay" theo em nghĩ là: Loa midbass trước tiên phải có khả năng oánh được ở 40Hz cái đã (loa component có midbass từ 35H, 40Hz trở lên thường hiếm hơn so với các loa 60Hz, 70Hz...)
Khi bác cắt tần thấp hơn khả năng đáp ứng của loa đồng nghĩa với việc bác ép loa làm việc ngoài khả năng của nó, và bởi thế hiện tượng méo âm ở loa là điều không tránh khỏi!
Em nói vậy đúng hem bác khanhphat

[khanhfat]

bác nói rất đúng.. thật ra Phú nói là 40hz midbass thì la do Phú demo midbass 8 inch của DLS. Size càng to thì khả năng handle bass tốt hơn. Khi mình cross over ở 60hz 80hz vì tần đó do subwoofer đảm nhiệm nên midass ko cần cắt thấp quá. Midbass vửa đủ thì front component nghe mới clean được.

Xuống low thì cũng hay nếu xe bác ko thích xài subwoofer. Xe em cắt ở 55hz hay 60hz gì đó , nghe lớn rung door panel cũng muốn hư cửa rồi hahaha.

Bác nào xài Focal K2 trở lên thoải mái set crossover ở 50hz 60hz tùy ý , chủ yếu là do ampli đủ mạnh để thể hiện midbass ko thôi.

Phần khác nữa là cách âm cửa trong và ngoài layer, cửa phải dán dynamat seal kín các lỗ thì midbass sẽ cải thiện rất rõ. Ngoài ra nhiều người hay để miếng egg cell foam đằng sau midbass để giảm phản âm từ sau cửa đánh vào woofer

[Duke]

Toàn kiến thức hay, cảm ơn các bài phân tích và tranh luận rất bổ ích của các bác. Em vẫn theo dõi rất kỹ bài các bác

[khanhfat]

No problem Duke, mục đích của diễn đàn để học hỏi mà :D Em cũng hay lục lọi forum nước ngoài khá nhiều .


Quên cái nữa là khi crossover ở midbass chừng 60hz thì cảm giác khi nghe nhạc cùng với sub sẽ tạo ra hiệu ứng bass trước cửa như có sub phía trước vậy.. em đã thử kiểu tune này khá lâu nên rất thỏa mãn hiệu ứng trong xe. Tiếng bass nghe liền lạc hơn là tune 80hz /80hz . Có thể bài nhạc để test hiệu ứng này là bài Love in This club 2 của Usher ft Beyonce và Lilwayne . Xe em chỉ có 1 sub sau component trước nên xe bác có 4 loa thì em ko biết khác biệt thế nào . Xe em set comp trước khoảng 55 60 / sub khoảng 90hz thùng sub sealed.

[CarAudio.Vn]

Những ý kiến của bác khanhphat rất pro
Vậy để có "bass sau bass trước" bác nào có máu tune thì hãy thử với cắt tần + độ dốc + level nhé

[songtra]

Em nghĩ bác songtra hiểu sai ý bác khanhphat rùi!
Ý bác khanhphat nói "loa midbass phải thật tốt mới nghe 40Hz trở lên hay" theo em nghĩ là: Loa midbass trước tiên phải có khả năng oánh được ở 40Hz cái đã (loa component có midbass từ 35H, 40Hz trở lên thường hiếm hơn so với các loa 60Hz, 70Hz...)
Khi bác cắt tần thấp hơn khả năng đáp ứng của loa đồng nghĩa với việc bác ép loa làm việc ngoài khả năng của nó, và bởi thế hiện tượng méo âm ở loa là điều không tránh khỏi!
Em nói vậy đúng hem bác khanhphat

Ý em là Bác lắp midbass vào cửa rồi cắt tần xuống thử nghe được không, do cắt xuống càng thấp thì chứng tỏ trình độ lắp tốt, chứ loa thì thấy các Bác chơi toàn hàng đỉnh không à, chứ xài hàng cao cấp mà lắp không được tốt thì phí lắm.

[nicole]

em còn gà mờ mấy vụ này ,mong ấy bác cho em biết nếu muốn cắt tần số cho loa thì các bác dùng phần mềm hay phần cứng ,và nếu phần cứng thì có thể mua lẻ không và ở đâu .Mong các bác giải thích giùm .

[CarAudio.Vn]

em còn gà mờ mấy vụ này ,mong ấy bác cho em biết nếu muốn cắt tần số cho loa thì các bác dùng phần mềm hay phần cứng ,và nếu phần cứng thì có thể mua lẻ không và ở đâu .Mong các bác giải thích giùm .

Bác có thể cắt tần trên Head Unit hoặc trên Amply. Hầu hết các amply đều có các bộ lọc tích hợp, nên em nghĩ nếu chỉ để cắt tần thì bác khỏi cần tìm thêm thiết bị khác

[CV20]

Các bác cho E hỏi: Nếu loa component có ghi là 60hz-25khz thì khi mình cắt HP ở 60Hz liệu có làm ảnh hưởng tới tiếng trung của loa ko? Hay là mình phải cắt HP non 1 chút (tức là ở tần số 80hz)? Headunit của E chỉ cho cắt HP ở mức thấp nhất là 80Hz thôi. Nếu E muốn cắt HP ở 60hz thì đành phải để OFF (HP) ở HU và cắt HP ở amply.
E để ý là khi E cắt HP 80hz ở trên HU rồi nhưng đến khi mở đoạn âm thanh ở tần số 60-70hz thì vẫn thấy loa cánh rung lên. Điều đó có nghĩa là HU cắt ko hết??? Có đúng ko ạ?
E cũng chưa thử điều này với amply xem sao. Có gì E báo lại với các bác vậy!